Egzekucja z udziałów w spółce z o.o.

Budynek firmy

Wierzyciel posiadający tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności może skierować do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji, w którym wskaże znane mu składniki majątku dłużnika, z których może być prowadzona egzekucja. Udziały w spółce z o.o. również mogą ulec zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika.

W wyniku złożonego wniosku, komornik wydaje postanowienie o zajęciu udziałów. Zajmując udział wspólnika w spółce z o.o. albo prawa wspólnika z tytułu udziału w takiej spółce, którymi wspólnikowi wolno rozporządzać, komornik powiadomi o tym spółkę, w której udziały zostały zajęte oraz zgłosi ten fakt sądowi rejestrowemu. Komornik zawiadamia również dłużnika, informując go o zakazie zbywania i obciążania zajętych udziałów oraz o zakazie pobierania świadczeń z nimi związanych.

W jaki sposób może nastąpić zaspokojenie wierzyciela?

W myśl art.  9116  § 1 Kodeksu postępowania cywilnego ,,Zaspokojenie wierzyciela z zajętego prawa następuje z dochodu, jeżeli zajęte prawo przynosi dochód, albo z realizacji lub sprzedaży prawa”. Powyższe oznacza, że egzekucja z udziałów w spółce z o.o. może być prowadzona poprzez:

  • zaspokojenie się wierzyciela z dochodów, jakie udziały przynoszą, np. z dywidendy,
  • sprzedaż udziałów w drodze egzekucji.

Zaspokojenie się wierzyciela z dochodów, jakie udziały przynoszą

Z chwilą dokonania zajęcia udziałów przez komornika, dotychczasowy wspólnik traci wszelkie prawa majątkowe związane z udziałami.

Pomimo powierzchownej prostoty w prowadzeniu egzekucji z dochodów, jakie udziały przynoszą, egzekucje te są zazwyczaj mało skuteczne. Aby wierzyciel mógł zostać zaspokojony spółka powinna wykazywać zysk za poprzedni rok obrotowy, ponadto wspólnicy nie są zobowiązani do wypłacania dywidendy, a zysk mogą przekazać na kapitał zapasowy lub fundusze rezerwowe.  

Sprzedaż udziałów w drodze egzekucji

Egzekucja z udziałów w spółce z o.o. poprzez sprzedaż udziałów może przebiegać w dwóch trybach: poprzez zastosowanie przepisów działu IVa Kodeksu postępowania cywilnego lub art. 185 Kodeksu spółek handlowych.

Wybór sposobu prowadzenia egzekucji nie zależy od wierzyciela, a od treści umowy spółki, której udziały mają ulec zajęciu. W przypadku, gdy umowa spółki zawiera ograniczenia w zakresie wymogu uzyskania zgody spółki lub w inny sposób ogranicza zbycie, zastosowanie znajduje art. 185 KSH.

Przebieg egzekucji z udziałów w spółce na podstawie art. 185 KSH

Egzekucja na podstawie art. 185 KSH z pewnością jest dobrym rozwiązaniem dla wspólników spółki, której udziały mają ulec zajęciu. Zasadniczą korzyścią dla wspólników jest możliwość zachowania wpływu na skład osobowy wspólników spółki podczas przymusowej sprzedaży udziału lub jego części.

Na podstawie art. 185 KSH ,,Jeżeli w drodze egzekucji ma nastąpić sprzedaż udziału, jego części lub ułamkowej części, którego zbycie umowa spółki uzależnia od zgody spółki lub w inny sposób ogranicza, spółka ma prawo przedstawić osobę, która nabędzie udział za cenę, jaką określi sąd rejestrowy po zasięgnięciu, w miarę potrzeby, opinii biegłego.”

W przypadku zastosowania wskazanego powyżej przepisu, w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia spółki przez sąd rejestrowy o zarządzeniu sprzedaży, powinna ona zgłosić wniosek o przeprowadzenie w tym trybie wyceny udziału.

Jeżeli spółka nie wystąpi z wnioskiem o przeprowadzenie wyceny udziału we wskazanym powyżej terminie albo jeżeli w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia spółki o ustaleniu ceny nabycia osoba wskazana przez spółkę nie wpłaci komornikowi sądowemu ustalonej kwoty, udziały będą sprzedane w trybie przewidzianym w dziale IVa kodeksu postępowania cywilnego.

Powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do zbycia części udziału lub ułamkowej części udziału.

Sprzedaż udziałów w drodze egzekucji z zastosowaniem przepisów działu IVa Kodeksu postępowania cywilnego

Sprzedaż udziałów w postępowaniu egzekucyjnym, co do zasady, jest poprzedzona wyceną zajętych praw przez biegłego. 

Na wniosek dłużnika, za zgodą wierzyciela, sprzedaż może nastąpić także bez oszacowania wartości prawa. Dłużnik winien wówczas wskazać cenę minimalną, poniżej której sprzedaż nie może być dokonana. Ponadto, dłużnik może wskazać osobę nabywcy albo też kilka osób uprawnionych do nabycia oraz kolejność, w jakiej prawo nabycia będzie im przysługiwało. Sprzedaż za wskazaną przez dłużnika cenę może nastąpić jedynie wówczas, gdy nie naruszy to interesów wierzycieli.

Wycena biegłego nie jest również wymagana, jeżeli strony zgodnie ustaliły wartość zajętego prawa albo jeśli w okresie 3 miesięcy przed dokonaniem zajęcia, zajęte prawo było oszacowane dla celów obrotu rynkowego lub ustalono jego wartość dla potrzeb takiego obrotu w drodze umowy.

Do sprzedaży prawa w drodze licytacji stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży licytacyjnej w egzekucji z ruchomości.

W przypadku, gdy wierzyciel i dłużnik nie mogą dojść do porozumienia w zakresie wyceny udziałów, komornik powołuje biegłego w celu oszacowania wartości udziałów. Należy zaznaczyć, że wierzyciel będzie zobowiązany do poniesienia kosztów zaliczki na poczet opinii biegłego. 

Po oszacowaniu udziałów, komornik może sprzedać je z wolnej ręki po cenie nie niższej niż 75% ceny oszacowania. Sprzedaż nie może nastąpić wcześniej niż czternastego dnia od oszacowania.

Jeżeli sprzedaż nie dojdzie do skutku w terminie tygodnia od dnia, w którym wierzyciel wyraził zgodę na sprzedaż, komornik sprzedaje zajęte prawo w drodze licytacji, chyba że wierzyciel wyrazi zgodę na ponowną sprzedaż z wolnej ręki. Podczas pierwszej licytacji cena wywołania wynosić będzie 3/4 ceny oszacowania, natomiast przy drugiej ½  wartości oszacowania. 

Zajęcie udziałów w spółce z o.o. a uprawnienia wierzyciela

W wyniku zajęcia, wierzyciel zyskuje wszelkie prawa majątkowe związane z posiadanymi przez dłużnika udziałami w spółce; dotyczy to w szczególności wypłaty dywidendy. Wierzyciel nie uzyskuje jednak praw korporacyjnych przysługujących wspólnikowi, tj. pozostałych uprawnień wynikających z faktu bycia wspólnikiem. Na prawa korporacyjne wspólnika składają się m.in. prawo:

  • do uczestnictwa w zgromadzeniach wspólników,
  • głosu na zgromadzeniach wspólników
  • indywidualnej kontroli,
  • zaskarżania uchwał zgromadzenia wspólników

Zasadniczo zajęcie udziałów w spółce z o.o. nie ogranicza możliwości prowadzenia jej spraw i reprezentowania jej przez członków zarządu lub prokurentów. Działania spółki nie mogą jednak prowadzić do celowego pokrzywdzenia wierzyciela. 

ostatnie wpisy
Baza wiedzy

Adwokat Patrycja Butny - Zdjęcie

Adwokat
Patrycja Butny

Założyłam własną kancelarię prawną dopiero wtedy, kiedy byłam zupełnie przekonana, że jestem w stanie wziąć odpowiedzialność za los ludzi, którzy powierzają mi swoje sprawy. Specjalizuje się w sprawach rodzinnych, gospodarczych i karnych. W wolnej chwili uwielbiam jazdę na rowerze MTB i rolkach.

Szukasz pomocy prawnej?

Skontaktuj się z nami.