Rada nadzorcza w spółce z o.o.

Spotkanie rady nadzorczej

Zasadniczo, w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością istnieją następujące organy:

  • zarząd,
  • zgromadzenie wspólników,
  • rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.

Zarząd oraz zgromadzenie wspólników są organami obligatoryjnymi, co oznacza, że muszą być ustanowione w każdej spółce z o.o. Odmiennie natomiast prezentuje się kwestia obowiązku powołania rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, będącymi co do zasady organami, których powołanie uzależnione jest wyłącznie od woli wspólników. Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, gdy w spółkach z o.o. kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 złotych, a wspólników jest więcej niż 25, co aktualizuje obowiązek ustanowienia przez spółkę rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

Podstawowe uprawnienia rady nadzorczej

Rada nadzorcza jest organem pełniącym funkcję kontrolną w spółce. Do jej podstawowych obowiązków należy:

  1. nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności,
  2. ocena sprawozdań zarządu składanego na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników, co do zgodności z dokumentami i stanem faktycznym,
  3. ocena wniosków członków zarządu dotyczących podziału zysków lub pokrycia strat,
  4. składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania ze swojej działalności,
  5. reprezentowanie spółki w umowach zawieranych z członkami jej zarządu.

W celu wypełnienia swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki.

Rozszerzone uprawnienia rady nadzorczej

Wskazane powyżej uprawnienia rady nadzorczej wynikają wprost z przepisów Kodeksu Spółek Handlowych. Umowa spółki może także rozszerzyć uprawnienia organu, a w szczególności stanowić, że:

  1. zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności, takich jak m.in.:
    1. powołanie prokurentów,
    2. utworzenie nowego udziału
    3. zaciąganie zobowiązań powyżej określonej kwoty,

2. rada nadzorcza może z ważnych powodów zawieszać poszczególnych lub wszystkich członków zarządu,

3. wymagane jest wyrażenie przez radę nadzorczą zgody na przystąpienie do spółki nowego wspólnika.

Należy mieć na uwadze, że powyższe wyliczenie nie stanowi katalogu zamkniętego możliwych uprawnień rady nadzorczej. 

Skład rady nadzorczej

Rada nadzorcza powinna składać się z co najmniej trzech członków. W przypadku braku wskazania w umowie spółki ilości osób wchodzących w skład rady nadzorczej, przyjmuje się, że została ona ustanowiona w składzie minimalnym, tj. trzech osób.

Umowa spółki może przewidywać wprost ilość osób stanowiących radę nadzorczą lub czynić to w sposób widełkowy, np. od 3 do 5. Określenie składu organu w sposób widełkowy jest bezpiecznym rozwiązaniem z uwagi na możliwość ustrzeżenia spółki przed powstaniem tzw. organu kadłubowego (organu istniejącego, jednak pozbawionego możliwości skutecznego działania ze względu na niepełny skład).

Powoływanie i odwoływanie członków rady nadzorczej

W pierwszej kolejności należy wskazać, że umowa spółki z o.o. musi przewidywać możliwość ustanowienia rady nadzorczej. W przypadku braku odpowiedniego zapisu w umowie spółki należy zadbać o podjęcie przez zgromadzenie wspólników stosownej uchwały zmieniającej umowę spółki, a następnie dokonać wpisu zmiany informacji do Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku zmiany umowy spółki, wpis do KRS ma charakter konstytutywny, zatem organ ten powstanie dopiero z chwilą dokonania wpisu.

Art. 215 KSH wskazuje, że zasadą jest powoływanie i odwoływanie członków rady nadzorczej uchwałą zgromadzenia wspólników. Umowa spółki może przewidywać jednak odmienne zasady powoływania lub odwoływania członków organu, np. przyznając to uprawnienie jednemu wspólnikowi, grupie wspólników lub nawet osobie trzeciej niezwiązanej bezpośrednio ze spółką.

Niedopuszczalne jest jednak przekazanie prawa do powoływania członków rady nadzorczej zarządowi lub jego poszczególnym członkom z uwagi na fakt, że rada nadzorcza pełni w spółkach z o.o. funkcję kontrolną nad zarządem.

Członkom rady nadzorczej może zostać przyznane wynagrodzenie, choć nie jest ono obligatoryjne. Wynagrodzenie określa umowa spółki lub uchwała wspólników.

Kadencja oraz mandat członka rady nadzorczej

Pomimo braku definicji legalnych, zgodnie z poglądem doktryny, należy odróżniać wskazane pojęcia mandatu oraz kadencji. Kadencja powinna być pojmowana jako wskazany z góry okres pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, natomiast mandat jest umocowaniem do pełnienia funkcji. Mandat stanowi najważniejszy, konstytutywny składnik treści stosunku korporacyjnego (stosunku wynikającego z powołania), jest on podstawą nadającą członkowi organu prawo do pełnienia funkcji. Kadencja jest natomiast okresem sprawowania mandatu. Oba pojęcia mimo odrębności, są ze sobą ściśle związane.

Przy braku odmiennych postanowień umowy, kadencja członka zarządu trwa rok. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandaty członków rady nadzorczej wygasają z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka. W przypadku natomiast powołania członków organu na okres dłuższy niż rok, ich mandaty wygasają z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia tej funkcji.

Członek rady nadzorczej – kto może nim zostać?

Członkiem rady nadzorczej może być tylko osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Należy jednak mieć na uwadze treść art. 18 § 2 KSH, zgodnie z którym ,,Nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem albo prokurentem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i art. 591 ustawy.”

Z członkostwem w radzie nadzorczej nie można również łączyć jednocześnie funkcji:

  • członka zarządu,
  • prokurenta,
  • likwidatora,
  • kierownika oddziału lub zakładu spółki,
  • zatrudnionego w spółce głównego księgowego,
  • adwokata lub radcy prawnego, których łączą ze spółką umowy o pracę lub świadczą oni na rzecz spółki stałą obsługę prawną na podstawie umów cywilnoprawnych.

Regulamin rady nadzorczej

Zgromadzenie wspólników może uchwalić regulamin rady nadzorczej określający jej organizację i sposób wykonywania czynności. Należy zaznaczyć, że podczas tworzenia umowy spółki zawierającej postanowienia dotyczące uprawnień rady nadzorczej oraz w trakcie sporządzania regulaminu rady nadzorczej, nieoceniona jest pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Szczegółowa analiza problemów oraz zagrożeń mogących zaistnieć w spółce umożliwia dostosowanie uprawnień i obowiązków przyznanych radzie nadzorczej do realnych potrzeb spółki, przy jednoczesnym zachowaniu płynności i sprawności jej działania.

ostatnie wpisy
Baza wiedzy

Adwokat Patrycja Butny - Zdjęcie

Adwokat
Patrycja Butny

Założyłam własną kancelarię prawną dopiero wtedy, kiedy byłam zupełnie przekonana, że jestem w stanie wziąć odpowiedzialność za los ludzi, którzy powierzają mi swoje sprawy. Specjalizuje się w sprawach rodzinnych, gospodarczych i karnych. W wolnej chwili uwielbiam jazdę na rowerze MTB i rolkach.

Szukasz pomocy prawnej?

Skontaktuj się z nami.