Spis treści:
23 kwietnia 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał przełomowy wyrok w sprawie C-744/24 dotyczącej kredytów konsumenckich. W postępowaniu kredytobiorcy podważyli praktykę banku, który naliczał oprocentowanie nie tylko od rzeczywistej kwoty wypłaconego kredytu, ale również składki ubezpieczeniowej.
Dlaczego sprawa trafiła do Trybunału?
Sprawy dotyczące sankcji kredytu darmowego stają się coraz bardziej powszechne. Sądy obserwują zwiększającą się liczbę pozwów, w których konsumenci żądają zastosowania SKD w stosunku do banków.
Główne zarzuty dotyczą:
- niedopełnienia przez instytucje finansowe obowiązków informacyjnych w stosunku do kredytobiorców;
- nieprawidłowego obliczania Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO);
- naliczania odsetek od kosztów dodatkowych, takich jak prowizja czy składki na ubezpieczenie;
- braku transparentności umów kredytu.
Mimo licznych wątpliwości, w postępowaniach dotyczących sankcji kredytu darmowego cały czas brakuje jednolitej linii orzeczniczej. Z tego powodu w sprawie C-744/24 Sąd Rejonowy we Włodawie chciał rozstrzygnąć niejasności związane z prawidłowym stosowaniem prawa Unii Europejskiej w sporze z Bankiem Polska Kasa Opieki dotyczącym SKD i skierował dwa pytania prejudycjalne do TSUE:
- Czy zgodnie z przepisami UE dopuszczalne jest zamieszczanie we wzorach umów o kredyt konsumencki postanowień, które przewidują oprocentowanie nie tylko kwoty wypłaconej konsumentowi, ale również pozaodsetkowych kosztów kredytu (tj. prowizji lub innych opłat, które nie są składnikami wypłaconej konsumentowi kwoty kredytu, czyli nie należą do całkowitej kwoty kredytu, a które składają się na całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta w wykonaniu jego zobowiązania wynikającego z umowy kredytu konsumenckiego)?
- Czy zgodnie z przepisami UE dopuszczalne jest zamieszczanie we wzorach umów o kredyt konsumencki postanowień, które ujawniają jedynie stopę oprocentowania kredytu oraz wyrażoną kwotowo łączną wartość skapitalizowanych odsetek, do których zapłaty obowiązany jest konsument w wykonaniu swojego zobowiązania wynikającego z tej umowy, bez jednoznacznego wyraźnego poinformowania konsumenta, że podstawą obliczenia skapitalizowanych odsetek (wyrażonych kwotowo) jest inna kwota niż faktycznie wypłacona konsumentowi kwota kredytu, a w szczególności, że jest to suma wypłaconej konsumentowi kwoty kredytu oraz pozaodsetkowych kosztów kredytu (tj. prowizji lub innych opłat, które nie są składnikami wypłaconej konsumentowi kwoty kredytu, a które składają się na całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta w wykonaniu jego zobowiązania wynikającego z umowy kredytu konsumenckiego)?
Wydany wyrok jest zgodny ze stanowiskiem kredytobiorców
Sprawa C-744/24 zakończyła się 23 kwietnia 2026 roku. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, w którym stanął po stronie kredytobiorców.
W analizowanej sprawie kredytu konsumenckiego zaciągniętego w 2022 roku kwota wskazana w umowie została ustalona na 150 tysięcy złotych. Mimo to kredytobiorca w rzeczywistości otrzymał na swoje konto bankowe jedynie około 133 tysiące złotych. Pozostałe środki instytucja finansowa przeznaczyła na składkę ubezpieczeniową. Kwota została skredytowana i doliczona do wysokości zobowiązania do spłaty. Jednocześnie bank naliczał odsetki od pełnej sumy 150 tysięcy złotych, a nie od realnie wypłaconych środków. Taki mechanizm zakwestionował konsument m.in. ze względu na brak transparentności oraz niedopełnienie obowiązku informacyjnego.
Zgodnie z treścią orzeczenia TSUE instytucja finansowa nie ma prawa pobierać odsetek od kwot, które są przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z kredytem. Taka możliwość jest zarezerwowana tylko w stosunku do tych sum, które zostały rzeczywiście wypłacone. Dzięki temu od opłat dodatkowych takich jak np. ubezpieczenia czy prowizje bank nie będzie mógł pobierać odsetek.
Co w praktyce oznacza wyrok w sprawie C-744/24?
Brak ugruntowanej linii orzeczniczej w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego uniemożliwiał sprawne dochodzenie roszczeń. Polskie sądy nie wiedziały, jak interpretować prawo unijne, co powodowało wydłużenie postępowań i utrudniało kredytobiorcom walkę o swoje prawa. Najnowsze orzeczenie TSUE może realnie poprawić sytuację klientów instytucji finansowych w sporach dotyczących SKD.
- Rozstrzygnięcie TSUE to porażka sektora bankowego i ważny krok dla konsumentów w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego.
- Orzeczenie porządkuje zakres uprawnień banku w stosunkach z kredytobiorcami i odbiera możliwość nieuczciwego zawyżania podstawy oprocentowania.
- Trybunał kolejny raz zapewnił podwyższoną ochronę konsumentów przed nadużyciami.
Orzeczenie TSUE ma ogromne znaczenie dla kredytobiorców, którzy rozważają podjęcie kroków prawnych przeciwko instytucji finansowej w sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego. Wyrok potwierdza, że praktyki stosowane przez bank mogą być uznane za niewłaściwe i spotkać się z surowymi sankcjami. Rozstrzygnięcie w sprawie C-744/24 może przyczynić się do zwiększenia liczby korzystnych orzeczeń w sporach dotyczących SKD.
Najczęściej zadawane pytania o wyrok TSUE C-744/24 i sankcję kredytu darmowego
Czego dotyczy wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 roku?
Wyrok dotyczy kredytów konsumenckich i zasad naliczania odsetek. Trybunał uznał, że bank nie może naliczać oprocentowania od kosztów dodatkowych, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe.
Czy bank może naliczać odsetki od ubezpieczenia kredytu?
Nie. Zgodnie z wyrokiem TSUE odsetki mogą być naliczane wyłącznie od kwoty faktycznie wypłaconej kredytobiorcy, a nie od kosztów dodatkowych doliczonych do kredytu.
Co to jest sankcja kredytu darmowego (SKD)?
Sankcja kredytu darmowego polega na tym, że w przypadku naruszenia przepisów przez bank konsument może spłacić wyłącznie kapitał kredytu, bez odsetek i dodatkowych kosztów.
Kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Można z niej skorzystać m.in. wtedy, gdy bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych, błędnie obliczył RRSO lub stosował nieprzejrzyste zapisy w umowie kredytowej.
Dlaczego sprawa trafiła do TSUE?
Polskie sądy miały wątpliwości co do interpretacji przepisów unijnych w zakresie naliczania odsetek i obowiązków informacyjnych banków, dlatego skierowano pytania prejudycjalne do Trybunału.
Co oznacza wyrok TSUE dla kredytobiorców?
Wyrok wzmacnia ochronę konsumentów i może ułatwić dochodzenie roszczeń wobec banków, szczególnie w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego.
Czy wyrok TSUE może pomóc w sporze z bankiem?
Tak. Orzeczenie może stanowić istotny argument w postępowaniach sądowych i zwiększyć szanse kredytobiorców na korzystne rozstrzygnięcie.
