Spis treści:
Alimenty na małżonka po rozwodzie to zagadnienie budzące kontrowersje. Nie każdy ma świadomość, że obowiązek alimentacyjny trwa nie tylko w trakcie trwania małżeństwa, ale w określonych sytuacjach również po jego zakończeniu. Wyjaśniamy, w jakich przypadkach sąd może zasądzić alimenty na byłego małżonka.
Na czym polegają alimenty?
Alimenty to świadczenia na rzecz osób bliskich, które ze względu na swoją sytuację potrzebują finansowego wsparcia w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.
Obowiązek alimentacyjny został wprowadzony w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Co do zasady obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 KRO).
Zgodnie z art. 133 § 1 i 2 KRO rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza tym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
Czy po rozwodzie trzeba płacić alimenty na żonę?
W trakcie trwania małżeństwa każdy z partnerów musi przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Taki obowiązek wprowadza art. 27 KRO. Na jego podstawie oboje małżonkowie są zobowiązani – każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Wypełnienie tego obowiązku może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Na tej podstawie, jeśli jeden z małżonków nie wspiera rodziny, co utrudnia jej utrzymanie, można dochodzić od niego pomocy na drodze sądowej.
W określonych przypadkach alimenty mogą być jednak należne również po rozwodzie.
Zgodnie z art. 60 § 1 KRO może ich żądać małżonek, który:
- nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia,
- i jednocześnie znajduje się w niedostatku.
Dodatkowo na podstawie art. 60 § 2 KRO sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny musi przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, nawet gdyby ten nie znajdował się w niedostatku, o ile są spełnione poniższe warunki:
- Jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia.
- Rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.
Ze względu na obowiązujące zasady w zakresie alimentów na byłego małżonka, które uzależniają warunki ich przyznawania od orzeczenia o winie, o kwestii finansowego wsparcia od partnera warto pomyśleć już w momencie składania pozwu rozwodowego.
Czy alimenty po rozwodzie dotyczą mężczyzn?
Alimenty na małżonka po rozwodzie – po spełnieniu warunków ich przyznania – mogą się należeć zarówno byłej żonie, jak i byłemu mężowi. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie uzależnia prawa do pomocy od płci. Kluczowa jest zawsze sytuacja finansowa i zdrowotna małżonka ubiegającego się o wsparcie oraz jego możliwości utrzymania się.
Pojęcie alimentów po rozwodzie dla żony pojawia się powszechnie ze względu na tradycyjny podział ról w rodzinie. Jeśli kobieta poświęciła swoją karierę zawodową, aby zajmować się domem i dziećmi, rozwód zmienia jej sytuację finansową diametralnie. Zwiększające się partnerstwo w związkach sprawia jednak, że coraz częściej mamy do czynienia z sytuacjami odwrotnymi, gdy to mąż wnosi o alimenty od żony po rozwodzie.
Kiedy alimenty po rozwodzie są należne? Praktyka sądowa
Warunki przyznania alimentów po rozwodzie różnią się w zależności od treści orzeczenia rozwodowego.
- W przypadku rozwodu bez orzekania o winie trzeba wykazać, że wnioskodawca znajduje się w niedostatku.
- Analogiczne zasady obowiązują przy rozwodzie z winy obu stron – niedostatek to warunek konieczny przyznania wsparcia.
- Przy rozwodzie z wyłącznej winy drugiego małżonka wystarczy, że doszło do istotnego pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawcy – nie trzeba wykazywać niedostatku.
Niedostatek to sytuacja, w której małżonek – mimo podejmowania starań – nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, takich jak jedzenie, mieszkanie czy leki.
W praktyce sądowej alimenty są przyznawane najczęściej na małżonka cierpiącego na poważne choroby, który ze względu na swój stan zdrowia nie może podjąć odpowiedniej pracy, a nie ma własnego majątku, który mógłby spieniężyć czy zainwestować. Czasami sąd zasądza świadczenie także w sytuacji, gdy jeden z małżonków poświęcił wiele lat na wychowanie dzieci i prowadzenie domu, przez co nie ma odpowiedniego doświadczenia zawodowego, aby znaleźć dobre zatrudnienie.
Alimenty po rozwodzie – jak długo przysługują?
Alimenty po rozwodzie przysługują zazwyczaj przez określony czas.
Na podstawie art. 60 § 3 KRO obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Co więcej, gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd – na żądanie uprawnionego – przedłuży ten termin.
Alimentów po rozwodzie od byłego małżonka trzeba dochodzić przed sądem. W postępowaniu pomocne będzie wsparcie doświadczonej w podobnych sprawach Kancelarii.
Najczęściej zadawane pytania o alimenty na byłego małżonka
Czy po rozwodzie trzeba płacić alimenty na byłego małżonka?
Tak, w określonych sytuacjach sąd może zasądzić alimenty na rzecz byłego małżonka, jeśli spełnione są warunki określone w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.
Kiedy przysługują alimenty na byłego małżonka?
Alimenty przysługują, gdy małżonek znajduje się w niedostatku lub gdy rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej, a drugi małżonek został uznany za wyłącznie winnego.
Czy alimenty po rozwodzie przysługują tylko kobietom?
Nie. Alimenty mogą zostać przyznane zarówno byłej żonie, jak i byłemu mężowi. Decydująca jest sytuacja życiowa i finansowa, a nie płeć.
Co oznacza niedostatek w kontekście alimentów?
Niedostatek to sytuacja, w której dana osoba nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, mimo podejmowania starań.
Czy trzeba udowodnić winę, aby otrzymać alimenty?
Nie zawsze. Przy rozwodzie bez orzekania o winie lub z winy obu stron konieczne jest wykazanie niedostatku. Przy wyłącznej winie jednego małżonka wystarczy pogorszenie sytuacji materialnej.
Jak długo trzeba płacić alimenty na byłego małżonka?
Zazwyczaj obowiązek trwa maksymalnie 5 lat od rozwodu, chyba że sąd zdecyduje o jego przedłużeniu. Wygasa także w przypadku zawarcia nowego małżeństwa przez uprawnionego.
Czy alimenty na byłego małżonka można zmienić lub uchylić?
Tak. W razie zmiany sytuacji życiowej lub finansowej możliwe jest wystąpienie do sądu o zmianę lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego.
